Technika asertywna wracanie do faktów

Technika asertywna – wracanie do faktów

Czy znasz sytuację, gdy podczas rozmowy czujesz się zagubiony, mimo że na początku jasno wiedziałeś, o czym chcesz rozmawiać? Dlatego próbujesz wyjaśnić swoje stanowisko, lecz druga osoba zmienia temat, przywołuje dawne wydarzenia lub podważa Twoje intencje. Czasem zamiast mówić o konkretnym problemie tłumaczysz własny charakter, zachowanie i sposób myślenia. W takich momentach pomocna bywa technika asertywna, która pomaga utrzymać rozmowę na temat.

Takie sytuacje mogą pojawiać się zarówno w relacjach osobistych, jak i zawodowych. Niekiedy wynikają ze świadomej manipulacji, ale nie zawsze. Zdarza się, że druga osoba reaguje defensywnie, ma trudności z przyjmowaniem krytyki, przeżywa silne emocje albo sama nie potrafi oddzielić faktów od interpretacji.

Niezależnie od przyczyny rozmowa może stopniowo oddalać się od swojego pierwotnego tematu.

Technika asertywna polega na świadomym przywracaniu rozmowy do faktów i konkretnego zdarzenia. Pomaga skupić rozmowę na faktach, utrzymuje jasność i ogranicza eskalację konfliktu.

Na czym polega technika wracania do faktów?

Podstawą tej techniki jest rozróżnienie pomiędzy tym, co rzeczywiście się wydarzyło, a tym, jak poszczególne osoby interpretują sytuację.

Wyobraź sobie, że umawiasz się ze współpracownikiem na przygotowanie określonej części projektu. Termin mija, a zadanie nie zostaje wykonane. Kiedy próbujesz porozmawiać o sytuacji, słyszysz:

„Ty zawsze musisz mieć wszystko pod kontrolą. Nigdy nie potrafisz zrozumieć, że inni też mają swoje problemy”.

W tym momencie rozmowa przestaje dotyczyć niewykonanego zadania, a zaczyna koncentrować się na Twojej osobowości i rzekomych intencjach.

Możesz zacząć się bronić, udowadniać, że nie jesteś osobą kontrolującą, albo przywoływać przykłady sytuacji, w których okazywałeś zrozumienie.

W ten sposób pierwotny problem pozostaje nierozwiązany.

Asertywne wrócenie do faktów mogłoby brzmieć:

Rozumiem, że możesz odbierać moje pytanie jako wywieranie presji. Chciałabym jednak wrócić do naszej umowy. Ustaliliśmy, że projekt będzie gotowy w piątek. Dzisiaj jest poniedziałek i nie otrzymałam materiałów. Chcę ustalić, kiedy mogę je otrzymać”.

Nie zaprzeczasz emocjom rozmówcy, ale również nie pozwalasz, aby jego interpretacja całkowicie zmieniła przedmiot rozmowy.

Dlaczego wracanie do faktów jest tak ważne?

W trudnych rozmowach często uruchamiają się mechanizmy obronne. Krytyka określonego zachowania może zostać odebrana jako krytyka całej osoby. Zamiast odnieść się do konkretnego problemu, rozmówca zaczyna bronić swojego obrazu siebie.

Może wówczas zmieniać temat, odwracać odpowiedzialność, przywoływać wcześniejsze konflikty albo przypisywać drugiej osobie negatywne intencje.

Szczególnie trudne staje się to dla osób, które mają silną potrzebę akceptacji, obawiają się konfliktów lub są przyzwyczajone do nadmiernego tłumaczenia własnych decyzji. W takich sytuacjach łatwo utracić kontakt z pierwotnym celem rozmowy i skoncentrować całą energię na udowadnianiu, że nie miało się złych zamiarów.

Powrót do faktów pomaga ograniczyć ten mechanizm. Pozwala oddzielić odpowiedzialność za własne zachowanie od odpowiedzialności za wszystkie interpretacje i emocje drugiej osoby.

Jak stosować technikę wracania do faktów?

Przede wszystkim warto rozpoznać moment, w którym rozmowa zaczyna odchodzić od głównego tematu.

Następnie można spokojnie nazwać konkretną sytuację, bez oceniania charakteru czy intencji rozmówcy.

Pomocne są sformułowania:

• „Chciałabym wrócić do tego, co wydarzyło się wczoraj”.
• Rozumiem, że inaczej oceniasz tę sytuację. Porozmawiajmy jednak o konkretnym zachowaniu”.
• „Nie rozmawiam teraz o tym, jaka jestem, tylko o naszej wcześniejszej umowie”.
• Możemy wrócić do innych spraw później. Teraz zależy mi na wyjaśnieniu tej jednej sytuacji”.
• „Nie chcę rozstrzygać, jakie były Twoje intencje. Chciałabym porozmawiać o tym, co zostało powiedziane i jakie miało to konsekwencje”.

Ważny jest również sposób wypowiadania tych zdań. Asertywność nie polega na mechanicznym powtarzaniu komunikatów ani na próbie zdominowania rozmówcy. Jej celem jest zachowanie kontaktu z własnym stanowiskiem przy jednoczesnym poszanowaniu drugiej osoby.

Kiedy wracanie do faktów nie wystarcza?

Nie każda rozmowa daje możliwość spokojnego wyjaśnienia sytuacji. Jeżeli druga osoba uporczywie podważa nasze doświadczenia, stosuje obraźliwe komunikaty, groźby lub nie respektuje granic, dalsze przekonywanie jej do faktów może okazać się nieskuteczne.

Wówczas bardziej adekwatne może być zakończenie rozmowy, określenie warunków jej kontynuowania albo poszukanie wsparcia.

Warto również pamiętać, że fakty nie zawsze są jednoznaczne. Dwie osoby mogą inaczej pamiętać przebieg zdarzenia, niekoniecznie próbując sobą manipulować. W takich sytuacjach pomocne jest odróżnianie tego, co można ustalić, od tego, co pozostaje subiektywnym doświadczeniem.

Wracanie do faktów nie powinno służyć unieważnianiu cudzych emocji. To, że ktoś przeżywa sytuację inaczej, nie oznacza automatycznie, że jego uczucia są nieuzasadnione.

Asertywność to również umiejętność nieuczestniczenia w każdej dyskusji

Jednym z trudniejszych aspektów asertywności jest rezygnacja z potrzeby nieustannego wyjaśniania siebie.

Kiedy ktoś przypisuje nam niewłaściwe intencje, naturalną reakcją może być chęć natychmiastowego sprostowania jego opinii. Szczególnie wtedy, gdy bardzo zależy nam na byciu postrzeganym jako osoba uczciwa, empatyczna i odpowiedzialna.

Nie każda interpretacja wymaga jednak naszej obrony. Nie każde oskarżenie zobowiązuje nas do udowadniania własnej niewinności. Możemy wysłuchać drugiego człowieka, rozważyć jego perspektywę, a jednocześnie nie przyjmować odpowiedzialności za sposób, w jaki nas ocenia.

Technika wracania do faktów pomaga właśnie w takich momentach. Pozwala zauważyć, kiedy rozmowa przestaje dotyczyć rozwiązania problemu, a zaczyna przypominać walkę o to, czyja interpretacja drugiego człowieka okaże się prawdziwa.

Dojrzała asertywność nie wymaga wygrywania każdej rozmowy. Wymaga natomiast umiejętności rozpoznania, o czym rzeczywiście chcemy rozmawiać, czego potrzebujemy i w którym momencie dalsze tłumaczenie przestaje mieć sens.

W moim filmie przedstawiam technikę asertywną, która jest bardzo przydatna w takich sytuacjach.

Więcej o technikach asertywności dowiesz się z e-booka Asertywność

ASERTYWNOŚĆ ćwiczenia coachingowe, ebook