Samoocena – jak nad nią pracować?

Samoocena – jak rozpoznać wysoką i niską samoocenę? Jak pracować nad samooceną?

Temat samooceny dotyczy każdego z nas — codziennie wpływa ona między innymi na nasze decyzje, wybór aktywności, relacje, czy ogólne samopoczucie. Co istotne, różnimy się między sobą jej poziomem, niektórzy mają wysoki, inni niski, jednak najlepiej, gdy jest on zgodny z rzeczywistością, czego osiągnięcie czasem sprawia wiele trudności. Czym jest samoocena i jak pracować nad samooceną? Zapraszam do przeczytania wpisu!

Spis treści:

1. Czym jest samoocena?

2. Samoocena a poczucie własnej wartości.

3. Jak rozpoznać wysoką samoocenę, a jak rozpoznać niską samoocenę?

4. Jak pracować nad samooceną?

5. Bibliografia.

1. Czym jest samoocena?

Najprościej mówiąc, samoocena to sposób, w jaki postrzegamy siebie, a postawa ta wyrażona jest pozytywną lub negatywną oceną własnych możliwości, wyglądu, czy umiejętności. Jest ona nierozerwalnie związana z przekonaniami o sobie, które mogą prowadzić albo do poczucia kompetencji i pewności siebie, albo do niepewności, lęku, trudności w realizowaniu zadań oraz relacjach międzyludzkich. To, czym jest samoocena i jaki ma charakter może więc kształtować nasze codzienne życie, a zrozumienie i praca nad tym obszarem przyczynia się do jego poprawy oraz wykorzystania pełni swego potencjału.

2. Samoocena a poczucie własnej wartości.

Pojęcie samooceny bardzo często jest zamiennie stosowane z poczuciem własnej wartości – jednak należy podkreślić, że nie są one tym samym. Jaka jest różnica?

Tym, co sprawia, że samoocena a poczucie własnej wartości nie powinno używać się jako synonimów, jest przede wszystkim fakt, że różni je poziom trwałości. Podczas gdy samoocena z większym prawdopodobieństwem będzie ulegać zmianom pod wpływem zewnętrznych, chwilowych okoliczności (jak np. komentarz innej osoby na nasz temat), tak poczucie własnej wartości jest stosunkowo trwałą oceną na swój temat, która jest raczej niezależna od zewnętrznych czynników. Poczucie własnej wartości jest zakorzenione w nas na tyle głęboko, że drobne niepowodzenie, problem lub krytyka nie odbierają nam przekonania, że zasługujemy na szacunek, czy że sobie poradzimy z przeciwnościami losu. Wprawdzie samoocena stanowi element składowy poczucia własnej wartości, to należy podkreślić, że samoocena a poczucie własnej wartości nie są tym samym.

3. Jak rozpoznać wysoką samoocenę, a jak rozpoznać niską samoocenę?

Ważnym aspektem, jeśli chodzi o samoocenę, jest jej poziom, jednak tu pojawia się pytanie: jak rozpoznać wysoką samoocenę, a jak rozpoznać niską samoocenę? Przede wszystkim pozytywna najczęściej kojarzona jest z pewnością siebie, która przekłada się na wiarę we własne możliwości oraz poczucie, że poradzi się sobie z różnymi wyzwaniami. Taka osoba śmiało wyraża swoje zdanie, nawet jeśli inni mają odmienne, raczej nie ma też problemu z asertywną odmową, czy postawieniem granicy. Na drugim końcu skali znajduje się niska samoocena, stanowiąca przeciwieństwo wysokiej. Objawia się poczuciem niższości, skutkującym niepewnością co do swoich możliwości i kompetencji. Osoba obawia się nowych wyzwań, przewiduje porażkę i nawet w obliczu sukcesu jest niezadowolona z siebie. Niechętnie również dzieli się swoimi poglądami, nadmiernie przejmując się zdaniem lub krytyką ze strony otoczenia.

Warto jednak zatrzymać się na chwilę, aby zastanowić się, jaka samoocena jest dobra? Jednakowo skrajnie wysoka lub skrajnie niska, najpewniej nie będzie adekwatna do rzeczywistości, a może negatywnie wpłynąć na funkcjonowanie oraz relacje międzyludzkie. Zatem zdrowa samoocena będzie względnie stabilna i realistycznie odpowiadająca możliwościom danej osoby.

4. Jak pracować nad samooceną?

Sposób, w jaki postrzegamy siebie, istotnie wpływa na to, jak wygląda nasze życie. Często można spotkać się ze stwierdzeniem, że ocena siebie jest kształtowana w czasie dzieciństwa i duży wpływ na nią ma to, jak traktowali nas rodzice – czy byli dla nas wyrozumiali i doceniali nasz wysiłek, czy może raczej nadmiernie surowi, krytykujący wszystko? Jednak niezależnie od przekonań i sposobu myślenia, jakie wtedy rozwinęliśmy, samoocena jest to obszar, który można rozwijać.

Jak pracować nad samooceną, aby była zdrowa i wspierająca dla nas? Oto kilka metod, które warto wprowadzić do swojej codziennej rutyny:

• Postaraj się, aby Twój wewnętrzny dialog był wspierający. Kieruj do siebie miłe słowa, komplementuj i doceniaj sukcesy. W trudniejszych chwilach okaż sobie wyrozumiałość i dodaj otuchy. Zweryfikuj także własne przekonania, aby pracować nad zmianą niesprzyjających.

• Przestań porównywać się do innych, ponieważ każdy z nas ma odmienny zestaw cech, predyspozycji, czy doświadczeń, a więc może osiągnąć różne rezultaty swoich działań. Skoncentruj się na własnych postępach.

• Przeanalizuj swoje silne i słabsze strony, aby w świadomy sposób móc je wykorzystać i rozwijać.

• Zaufaj w komplementy innych osób. Słysząc słowa uznania, zatrzymaj się na chwilę i zamiast automatycznie zaprzeczyć, umniejszając swoją wartość, podziękuj. Z czasem taka praktyka stanie się bardziej naturalna, a Ty nauczysz się przyjmować miłe komentarze od innych osób.

• Miej świadomość własnych potrzeb, emocji i nie dopuszczaj do sytuacji, gdy poświęcasz siebie, aby zadbać o zadowolenie innych osób. Troska o siebie to nie egoizm i masz prawo poświęcać czas na nią. Warto także dążyć do rozwijania asertywności, która ułatwi Ci stawianie granic.

• Ciesz się ze swoich osiągnięć i sukcesów, doceniając wkład pracy oraz własne zaangażowanie, które umożliwiły ich realizację. Bycie dumnym/ą z siebie jest w porządku!

• Praktykuj afirmacje i otaczaj się takim treściami, które dodają Ci skrzydeł, zamiast je podcinać.

• Szukaj wsparcia u bliskich, ponieważ to ważne, aby mówić o swoich emocjach oraz doświadczeniach. Dzięki temu zyskujemy nie tylko wsparcie, ale też informację zwrotną, czy nasz tok myślenia jest zgodny z rzeczywistością.

• Skorzystaj z gotowych, specjalnie stworzonych w tym celu narzędzi. Zapraszam do zapoznania się z kursem Teraz ja o poczuciu wartości i asertywności: LINK DO PRODUKTU

Jeśli samoocena jest dla Ciebie problematycznym obszarem, czujesz, że ogranicza Twój rozwój osobisty i negatywnie wpływa na relacje, to warto poszukać pomocy u specjalisty jak np. psycholog, psychoterapeuta lub coach.

5. Bibliografia.

Turowska, A. (2008). Znaczenie samooceny w funkcjonowaniu społecznym – na przykładzie młodzieży maturalnej. Kultura i Edukacja nr 2, s. 151-162.

Ossowska, J. (2013). Samoocena – pochodzenie, działanie, zmiana. Pieniądze i Więź nr 3 (60), s.147-165.